Wij gebruiken cookies om uw ervaring met onze website te verbeteren. Door verder te browsen op deze website gaat u akkoord met ons gebruik van cookies. Lees verder voor meer informatie Cookies

Speciale feiten over bessen

Bessen op brood of in plakjes gesneden over een salade is werkelijk verbijsterend! En toch is dergelijk vreemd gedrag gerechtvaardigd! Botanisten hebben namelijk een compleet ander beeld van bessen – deze fantastisch veelzijdige tuinvruchten die centraal staan in de GARDENA nieuwsbriefspecial – dan wij als tuiniers hebben.

Het is verbazingwekkend om te ontdekken dat frambozen, bramen, aardbeien en dergelijke botanisch gezien in feite geen bessen zijn: het zijn samengestelde vruchten. In botanische termen zijn het de tomaten, komkommers, meloenen en bananen die met recht bessen kunnen worden genoemd. En de grootste bes ter wereld is een echt zwaargewicht: de pompoen!

Zo ziet u maar: bessen zijn eigenlijk zeer interessante vruchten. Deze GARDENA nieuwsbriefspecial, die volgens onze tuinexperts allerlei nuttige informatie bevat, gaat echter over bessen zoals tuiniers ze kennen.

Nieuws uit de bessentuin

Hoe heeft uw bessentuin het deze zomer gedaan? Bosbessen, aardbeien, zwarte bessen en kruisbessen zijn inmiddels geoogst, de bramen zijn nu aan het rijpen en de kiwi's volgen in het najaar. Over het algemeen is het voor bessen een productieve zomer geweest. Zwarte bessen hebben het hier en daar wat minder gedaan vanwege de lange winter. Hun vroege bloei dit jaar was niet altijd ideaal voor een adequate bemesting. Het veranderlijke weer heeft met name de rode aalbessen duidelijk goed gedaan: voldoende warmte zorgde voor een goede groei en dankzij de overvloedige, en vooral consistente, watertoevoer kon het fruit vol en rond worden. Vanwege de sterke schommelingen in de bodemvochtigheid, veroorzaakt door droge perioden afgewisseld met overvloedige regen, konden kruisbessen bijvoorbeeld eerder barsten. Kortom: als u een wandeling door uw bessentuin maakt, zijn er mogelijk een paar dingen die opvallen.

Kruisbessen:

Het bewijs is opnieuw geleverd dat u bij kruisbessen goed moet opletten welke soort u kiest, omdat kruisbessenmeeldauw goede groeicondities heeft bij wisselvallig warm en vochtig weer zoals wij dit jaar hebben gehad. Met name het ras 'Invicta', met groene vruchten, heeft net als eerder bewezen dat het met voorsprong de meest "onoverwinnelijke" is geweest als het gaat om deze vervelende schimmel. Als gele soort is 'Hinnonmäki' het vermelden waard; van de rode soorten zijn 'Rokula' of 'Red Eva' een goede keuze. Rokula is goed voor mensen die niet in staat zijn om elke dag even in de fruittuin te gaan kijken. De vruchten kunnen namelijk een flinke tijd aan de steel blijven en hoeven niet op een specifiek moment te worden geplukt. En kruisbessenfans die van een gemakkelijk leventje houden, moeten ook eens denken aan 'Pax'. Dit is een uitstekend ras dat bijna stekelloos en gemakkelijk te oogsten is. Deze kruisbes heeft helemaal niet veel doornen.

Tuinontwerpers hebben inmiddels de sierwaarde van kruisbessen herontdekt. Als fruitbomen op stam kunnen ze langs paden worden gezet om de tuin in zones te verdelen of om een visueel interessante synchroniteit aan tuinpaden te geven. In de periode dat de fruitoogst klaar is om te worden geplukt, zijn ze een feest om te zien. Een belangrijke opmerking over boomvormige struiken: houd de takken kort en de kronen open en compact, zodat ze niet zullen bezwijken onder het gewicht van het fruit. Steunen voor de kronen zien er niet erg fraai uit in de tuin. Dit geldt ook voor kruisbessenplanten die in kuipen worden gehouden. Schoonheid heeft meestal echter een prijs: kruisbessenstruiken zijn productiever dan kruisbessenplanten als het gaat om de oogst.

Wat moet u nu doen: als u uw kruisbessen na de oogst nog niet hebt gesnoeid, mag u daar nu niet langer mee wachten. Als een kruisbessenstruik voldoende is uitgedund, kunt u tussen de takken komen zonder uzelf te prikken. Bovendien krijgt de plant zo veel licht, zodat het fruit goed kan rijpen.

Aalbessen en zwarte bessen:

Hetzelfde geldt voor aalbessen en zwarte bessen. Hoewel deze niet gevoelig zijn voor meeldauw kunnen ze soms wel last hebben van roestschimmel of kan er, afhankelijk van het ras, soms sprake zijn van druppels vormende bessen. Let hier goed op wanneer u ze koopt bij de kweker of het tuincentrum! Let ook op de lange oogsttijd voor aalbessen en zwarte bessen, die kan aanhouden vanaf begin juli tot medio augustus, als u de rassen zorgvuldig uitzoekt. Zes weken lang kans om te smullen. De resterende bessen kunt u invriezen of er jam van maken.

'Red Lake', een rood ras, rijpt vroeg en heeft zelden moeite om vruchten te vormen; 'Rovada' rijpt zeer laat en produceert uitstekende grote vruchten op lange steeltjes. 'Primus' is op dit moment het belangrijkste witte ras. Als u wel eens een roze soort wilt proberen, zoek dan naar 'Rosalinn'. Kinderen zijn gek op aalbessen omdat ze relatief zoet smaken als ze rijp zijn. Qua smaak worden zwarte bessen vaak te bitter gevonden om rauw te eten. Probeer dan eens de 'Ometa' of het mildere 'Bona'-ras. Deze heeft een fijn cassisaroma en is lekker om mee te koken.

Wat moet u nu doen: zwarte bessen moeten nu worden gesnoeid, als u dat nog niet hebt gedaan. Net als bij kruisbessen en de hybride kruising tussen zwarte bes en kruisbes – de jostabes – moet u oudere, dikke scheuten die te compact zijn, verwijderen. Deze zijn meestal donkerbruin of zwart gekleurd en zijn daarom gemakkelijk te herkennen. De lichte, jonge scheuten aan de struik moeten echter worden gestimuleerd, omdat zij het gewicht van de vruchten het beste kunnen dragen. Verwijder daarom alle zwakke scheuten en scheuten die niet potlooddik zijn.

Frambozen:

Wist u dat frambozen niet per se rood hoeven te zijn, omdat er ook gele en zelfs zwarte rassen bestaan? 'Golden Bliss' heeft gele vruchten en 'Black Prince' (een Amerikaans wild ras) heeft zwarte vruchten. Als u ze alle drie in uw tuin plant, kunt u ze gebruiken als kleurrijke vulling voor uw zelfgemaakte taartbodems.

Frambozenrassen die niet uitvoerig hoeven te worden geleid via stokken zijn op dit moment populair in tuinen waar "alles snel moet". U kunt rassen zoals 'Autumn Bliss' net als aalbessen, zwarte bessen of kruisbessen in struikvorm opkweken en de struik na de oogst volledig kortwieken. Deze struikvorm draagt pas in het najaar vruchten, maar dit heeft als voordeel dat hij zelden worden geplaagd door de frambozenkever en daardoor "wormvrij" is. Ook op het gebied van frambozen is er altijd wel iets nieuws te melden: een vrij nieuw laat ras, dat tot in september rijpt en een fantastisch aroma en bijzonder aantrekkelijke, stevige vruchten heeft die goed te bewaren zijn, is 'Polka'.

Wat moet u nu doen: snoei de oude scheuten meteen na de oogst tot op de grond af. Laat geen stompen zitten. Zo verkleint u de kans dat uw frambozen worden aangetast door stengelsterfte, een infectie die planten binnendringt via oude takken.

Aardbeien:

Aardbeien hebben letterlijk een eigen hoofdstuk nodig. Rassen met de duidelijke geur van wilde aardbeien zijn het betoverendst. Oude rassen zoals 'Mieze Schindler' zijn de moeite van het vermelden waard, maar bijzonder aromatische nieuwe rassen zoals 'Thuchief' zijn net zo goed. Ook rassen voor vaste aardbeienbedden, zoals 'Florika' zijn in dit opzicht geweldig, omdat deze zijn gekruist met wilde aardbeien. Aardbeienbedden zijn een goed alternatief voor bodembedekkers voor perken in de halfschaduw. In tegenstelling tot tuinaardbeien hoeven ze niet te worden vervangen na twee jaar, maar kunnen ze zes tot acht jaar op dezelfde plaats blijven staan. Vaste aardbeienbedden produceren bloemen en vruchten via hun blad, waardoor de vruchten niet op de grond komen te liggen en niet zo snel zullen rotten.

Er zijn echter nieuwe aardbeienrassen voor zowel kuipen en bakken als voor bedden: hangaardbeien zijn heel geschikt voor hangmanden. U kunt drie planten in één hangmand zetten. In bakken kunt u de planten beter 20-25 cm uit elkaar zetten. Gebruik bij voorkeur bakken met een waterreservoir, zodat de planten constant van water worden voorzien. Gebruik een mest die alle voedingsstoffen bevat of een bessenmest. Deze bevat meer kalium dan bloembakkenmest. Deze mest zorgt ervoor dat de vruchten beter rijpen en een voller aroma hebben.

Tot slot werkt het hangprincipe ook in omgekeerde richting: u kunt kleinere stukken lattenwerk of stokken laten begroeien met klimaardbeien. U moet de aardbeien echter wel opbinden, omdat ze uit zichzelf niet zullen klimmen. Klimaardbeien kunnen worden geplukt van juni tot september, terwijl hangaardbeien kunnen worden geoogst tot oktober.

Wat moet u nu doen: als uw aardbeien al twee jaar op de huidige plek staan en er niet zo fraai meer uitzien, moet u ze vervangen. Dit is het goede moment hiervoor. Als u ze pas in het voorjaar plant, zal de oogst het eerst jaar minder zijn. Doordragende aardbeienrassen en zomeraardbeien kunnen ook heel goed in het voorjaar worden geplant en zullen ook dan voldoende vruchten produceren.

Blauwe honingbessen:

De blauwe honingbes is een nieuwkomer onder de tuinbessen en produceert zijn vruchten al in mei, voor de andere bessen aan. De vruchten zijn lang en smal en hebben dezelfde kleur en textuur als bosbessen. Ook qua smaak lijken blauwe bosbessen op deze beter bekende fruitsoort. Deze nieuwkomers zijn niet alleen aantrekkelijk omdat ze eerder kunnen worden geplukt, maar ook omdat de vruchten zoet smaken en rijk zijn aan vitamine C. U moet rekenen op een hoogte tot anderhalve meter en een breedte van één meter voor een volwassen honingbessenstruik. Deze plant is geschikt voor elke tuingrond die rijk is aan voedingsstoffen. Hij heeft weinig onderhoud nodig: af en toe wat snoeien is voldoende. Voor de rest is de blauwe honingbes een snelgroeiende en ongecompliceerde struik. Voor een betere bevruchting is het aan te raden om altijd twee of meer rassen van de blauwe honingbes, die in mei bloeit, bij elkaar te planten.

Leuk om te weten: Blauwe honingbessen hebben zich van een zogenaamde wilde fruitsoort ontwikkeld tot een tuinvrucht omdat ze het beslist waard zijn om in een gecultiveerde tuin te worden gekweekt, net als bosbessen en frambozen en – meer recent – junibes of krentenboompje, hazelnoten, vlierbessen, gele kornoeljes, rode bosbessen, duindoorns, rozenbottels en lijsterbessen.

Reacties